เกาะที่ใหญ่ที่สุดในทะเลตรัง ข้ามเรือจากท่าเทียบเรือหาดยาว ชมพะยูนจากหอชมพะยูน และดูนกอพยพช่วงปลายปีถึงต้นปี รวบรวมจากข้อมูลของหน่วยงานรัฐพร้อมวันที่เปิดตรวจ
ปรับปรุงล่าสุด · โดย เอกสยาม ชัยศร
สาระสำคัญของหน้านี้
เกาะลิบงเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในทะเลตรัง อยู่ในตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง เดินทางด้วยเรือยนต์จากท่าเทียบเรือหาดยาวประมาณ 30 นาที รอบเกาะมีแหล่งหญ้าทะเลซึ่งเป็นแหล่งอาหารของพะยูน ชมได้จากหอชมพะยูนที่ปลายสะพานหลีกภัย และช่วงธันวาคมถึงมีนาคมมีนกอพยพจากคาบสมุทรไซบีเรียมาที่เกาะ
เกาะลิบงอยู่ในจังหวัดตรัง ทะเบียนเกาะของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งบันทึกไว้ในชื่อเกาะตะลิบง ตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง และระบุว่าเป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของจังหวัด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเรียกเกาะเดียวกันว่าเกาะลิบง เกาะที่ใหญ่ที่สุดในทะเลตรัง[3][1]
ตำบลเกาะลิบงไม่ได้มีเพียงเกาะลิบง ทะเบียนเกาะฉบับเดียวกันบันทึกเกาะมุกด์ (เกาะมุก) เกาะกระดาน เกาะเชือก และเกาะแหวน ไว้ในตำบลนี้ด้วย[3] ชื่อตำบลกับชื่อเกาะจึงไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เวลาสอบถามเรือหรือที่พัก ควรระบุชื่อเกาะให้ชัดว่าเป็นเกาะลิบง ไม่ใช่เพียงตำบลเกาะลิบง
เกาะลิบงเป็นเกาะใหญ่ที่มีชุมชนอยู่อาศัย และมีจุดเด่นด้านหญ้าทะเล พะยูน และนกอพยพ[1] ส่วนเกาะที่เด่นเรื่องหาดทรายและถ้ำมรกต เปรียบเทียบไว้ในหน้าเกาะมุก หรือ เกาะกระดาน เกาะไหนเหมาะกับทริปแบบไหน
ทะเบียนเกาะของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งระบุหน่วยงานที่ดูแลเกาะตะลิบงเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ต่างจากเกาะมุกด์และเกาะกระดานที่ระบุเป็นอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม ส่วนการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่าเกาะลิบงได้รับการประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง[3][1]
ความต่างนี้มีผลต่อการวางแผนเมื่อเที่ยวหลายเกาะในทริปเดียว ผู้ที่จะต่อไปเกาะมุกหรือเกาะกระดานซึ่งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม[3] ควรตรวจค่าเข้าอุทยานและช่วงปิดเกาะประจำปี ซึ่งรวบรวมไว้ในหน้าทัวร์ 4 เกาะ ตรัง เส้นทาง ค่าเข้าอุทยาน และช่วงปิดเกาะ
ในพื้นที่เกาะลิบงมีเจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง (แหลมจูโหย) ซึ่งเป็นผู้ออกสำรวจนกอพยพตามที่สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) รายงานไว้[4] ผู้มาเยือนควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่และป้ายประกาศในพื้นที่ทุกครั้ง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่ามีเรือยนต์จากท่าเทียบเรือหาดยาวให้บริการไปเกาะลิบง เวลา 08.00–17.00 น. ใช้เวลาเดินทาง 30 นาที ค่าโดยสารคนละ 40 บาท ข้อมูลนี้มาจากคู่มืออิเล็กทรอนิกส์ (e-Book) จังหวัดตรังซึ่งไม่ระบุปีที่จัดทำ จึงควรสอบถามเวลาเรือและค่าโดยสารที่ท่าเรือก่อนเดินทาง[1]
ท่าเทียบเรือหาดยาวเป็นท่าเรือหลักแห่งหนึ่งของทะเลตรัง หน้าข้อมูลจังหวัดตรังภาษาอังกฤษของ ททท. เรียกท่าเรือนี้ว่า “a major ferry port” (ท่าเรือโดยสารหลัก) ที่นักท่องเที่ยวใช้ขึ้นเรือไปเกาะต่าง ๆ ของตรัง[2]
ผู้ที่ไปกลับในวันเดียวควรสอบถามเวลาเรือขากลับตั้งแต่ขาไป เพราะช่วงเวลาให้บริการที่ ททท. ระบุสิ้นสุดเวลา 17.00 น. และควรเผื่อเวลาเดินทางจากตัวเมืองตรังมาท่าเรือ การเดินทางจากกรุงเทพฯ มาจังหวัดตรังด้วยเครื่องบิน รถไฟ และรถทัวร์ รวบรวมไว้ในหน้าเดินทางไปตรัง เครื่องบิน รถไฟ รถทัวร์
ตามข้อมูลของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย การชมพะยูนที่เกาะลิบงทำได้จากหอชมพะยูนซึ่งตั้งอยู่ตรงปลายสะพานหลีกภัย รอบเกาะมีแหล่งหญ้าทะเลที่เป็นแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของพะยูน หน้าภาษาอังกฤษของ ททท. ระบุว่าพะยูนเป็นสัตว์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ แต่ยังพบได้รอบเกาะลิบง[1][2]
หน้าข้อมูลจังหวัดตรังภาษาอังกฤษของ ททท. บรรยายว่า “Around the Island are masses of seagrass field that is Food for dugongs.” (รอบเกาะมีแหล่งหญ้าทะเลจำนวนมากซึ่งเป็นอาหารของพะยูน)[2] แหล่งหญ้าทะเลจึงเป็นเหตุผลที่พะยูนยังเข้ามาหากินบริเวณนี้ และเป็นเหตุผลเดียวกันที่การรักษาหญ้าทะเลสำคัญต่อการท่องเที่ยวของเกาะ
พะยูนเป็นสัตว์ป่าในธรรมชาติ ไม่มีผู้ใดรับประกันได้ว่าจะพบในวันที่ไปชม ผู้ที่ตั้งใจมาเพื่อชมพะยูนควรวางแผนให้มีเวลาบนเกาะเพียงพอ ถือการพบเห็นเป็นโอกาส และระวังบริการที่สัญญาว่าจะได้เห็นพะยูนแน่นอน
นักวิจัยจากสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยให้ข้อมูลผ่านเว็บไซต์ สผ. เมื่อ 21 สิงหาคม 2568 ว่าการตายของพะยูนส่วนใหญ่มาจากภาวะขาดอาหาร ซึ่งมีสาเหตุจากการลดลงของหญ้าทะเลจากหลายปัจจัย ทั้งปัจจัยธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์ ข้อมูลนี้เป็นภาพรวมของประเทศไทย ไม่ได้แยกเฉพาะจังหวัดตรัง[5]
ปัจจัยธรรมชาติที่รายงานไว้ ได้แก่ คลื่นลม อุณหภูมิน้ำทะเล การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปริมาณน้ำจืด และการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมชายฝั่ง ส่วนกิจกรรมของมนุษย์ ได้แก่ การปล่อยน้ำเสีย การสร้างท่าเรือ การขุดร่องน้ำ การก่อสร้าง และขยะจากเรือประมงและเรือท่องเที่ยว[5]
สำหรับทะเลตรัง สผ. เผยแพร่เมื่อ 22 ตุลาคม 2568 ว่าศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) สำรวจด้วยโดรนในช่วงน้ำขึ้น และพบพะยูนที่มีสุขภาพดีบริเวณด้านทิศใต้ของเกาะมุกด์และหาดหยงหลำ พร้อมแนวทางเพิ่มการลาดตระเวนในแหล่งหญ้าทะเล ใช้โดรนและระบบ Citizen Science (การให้ประชาชนร่วมเก็บข้อมูล) ติดตามอย่างต่อเนื่อง พิจารณาประกาศเขตคุ้มครองใหม่ และฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเลที่เสื่อมโทรม[6] พื้นที่สำรวจตามรายงานนี้คือเกาะมุกด์และหาดหยงหลำ ไม่ใช่รอบเกาะลิบงโดยตรง
กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) เผยแพร่มาตรการแก้ไขปัญหาวิกฤตพะยูนเกยตื้นและหญ้าทะเล 4 มาตรการ เมื่อ 16 พฤศจิกายน 2567 มาตรการที่ระบุจังหวัดตรังโดยตรงมีสองข้อ คือการสำรวจพะยูนและประเมินหญ้าทะเลให้เป็นปัจจุบัน ซึ่งตรังเป็นหนึ่งในพื้นที่สำรวจหลัก และการช่วยเหลือพะยูนที่ยังมีชีวิต ซึ่งรวมถึงการพัฒนาศูนย์ช่วยชีวิตตรัง อีกสองมาตรการคือการกำหนดพื้นที่คุ้มครองแบบพลวัตในอ่าวพังงา และแผนฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเล[8]
แนวทางที่สอดคล้องกับข้อมูลของหน่วยงานคือชมพะยูนจากจุดที่จัดไว้ เช่น หอชมพะยูนปลายสะพานหลีกภัย ไม่ทิ้งขยะลงทะเล เพราะขยะจากเรือประมงและเรือท่องเที่ยวเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้หญ้าทะเลลดลง และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่และชุมชนในพื้นที่[1][5]
ข้อปฏิบัติเหล่านี้ช่วยรักษาทะเลที่ยังมีหญ้าทะเลและสัตว์ป่าอาศัยอยู่
สผ. รายงานว่าระหว่างเดือนธันวาคมถึงมีนาคมของทุกปี มีนกหนีหนาวจากคาบสมุทรไซบีเรียมาที่เกาะลิบง และเกาะลิบงกลายเป็นแหล่งดูนกที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ชนิดที่รายงานจากการสำรวจเมื่อมกราคม 2563 ได้แก่ นกอีก๋อยเล็กและนกอีก๋อยใหญ่[4]
การสำรวจครั้งนั้นดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง (แหลมจูโหย) บริเวณสันหาดนอก[4] ผู้ที่สนใจดูนกควรเตรียมกล้องส่องทางไกล รักษาระยะห่างจากฝูงนก และสอบถามจุดที่เหมาะสมจากเจ้าหน้าที่หรือชุมชนในพื้นที่ก่อนออกไปสันหาด
ช่วงธันวาคมถึงมีนาคมยังเป็นช่วงที่คนนิยมเที่ยวทะเลตรัง อากาศรายเดือนและช่วงปิดเกาะในเขตอุทยานรวบรวมไว้ในหน้าเที่ยวตรังเดือนไหนดี
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่าชาวเกาะลิบงส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงและทำสวนยางพารา และส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ระบบนิเวศของเกาะประกอบด้วยหาดทราย ป่าชายเลน และหญ้าทะเล ผู้มาเยือนจึงได้เห็นทั้งวิถีชุมชนประมงพื้นบ้านและธรรมชาติชายฝั่งในพื้นที่เดียว[1]
การแต่งกายสุภาพเมื่อเข้าไปในชุมชนและบริเวณศาสนสถาน การขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคล และการใช้บริการที่พัก ร้านอาหาร หรือเรือของคนในชุมชน เป็นวิธีเที่ยวที่ให้เกียรติเจ้าของพื้นที่ และทำให้รายได้จากการท่องเที่ยวกลับไปถึงผู้ที่ดูแลทะเลรอบเกาะ
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) ระบุสถานที่ท่องเที่ยวรอบเกาะลิบง ได้แก่ หาดตูบ แหลมจุโหย แหลมทวด แหลมโต๊ะชัย และหาดหญ้าคา บริเวณแหลมจุโหยเป็นหาดทรายที่เวลาน้ำลดเดินไปถึงหาดตูบได้ และหาดตูบเป็นถิ่นอาศัยของนกทะเลและนกชายเลนที่อพยพหนีหนาว[7]
อพท. ระบุช่วงที่นกอพยพเข้ามาราวเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม ส่วนรายงานของ สผ. ระบุช่วงธันวาคมถึงมีนาคม[7][4] ผู้ที่ตั้งใจดูนกจึงควรสอบถามสถานการณ์กับเจ้าหน้าที่หรือชุมชนก่อนเดินทาง ชื่อแหลมจุโหยในหน้าของ อพท. สะกดต่างจากรายงานของ สผ. ซึ่งเขียนว่าแหลมจูโหย
การเดินจากแหลมจุโหยไปหาดตูบทำได้เฉพาะเวลาน้ำลด ผู้ที่จะเดินควรตรวจเวลาน้ำขึ้นน้ำลงของวันนั้นและเดินกลับก่อนน้ำขึ้น และสอบถามเส้นทางจากคนในชุมชนก่อนออกเดิน
หาดหยงหลิงตั้งอยู่ที่หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม หน่วยที่ 2 (หาดหยงหลิง) ตำบลเกาะลิบง ตามข้อมูลของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย มีต้นสนทะเลขึ้นขนานไปตลอดแนวหาด มีถ้ำหยงหลิงเป็นมุมถ่ายภาพ และมีร้านค้าสวัสดิการและห้องน้ำให้บริการ[1]
หาดหยงหลิงอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ การเข้าพื้นที่จึงมีค่าบริการตามอัตราของอุทยาน[1] อัตราตามระเบียบกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รวบรวมไว้ในหน้าทัวร์ 4 เกาะ ตรัง ผู้ที่ต้องการเที่ยวชายหาดบนฝั่งโดยไม่ลงเรือ ดูเส้นทางอื่นได้ในหน้าเที่ยวตรัง ไม่ลงเกาะ
เกาะลิบงเหมาะกับผู้ที่สนใจธรรมชาติชายฝั่ง หญ้าทะเล พะยูน นกอพยพ และวิถีชุมชน มากกว่าผู้ที่ต้องการแวะหลายเกาะในวันเดียว การข้ามเรือจากท่าเทียบเรือหาดยาวใช้เวลาประมาณ 30 นาที แต่การชมสัตว์ป่าขึ้นกับธรรมชาติในวันนั้น การพักบนเกาะอย่างน้อยหนึ่งคืนจึงทำให้มีเวลาเพียงพอ[1]
ที่พักบนเกาะลิบงและเกาะอื่นของตรัง เปรียบเทียบตามทำเลไว้ในหน้าที่พัก ตรัง ในเมือง ปากเมง หรือบนเกาะ ส่วนผู้ที่มีเวลาสองวัน ดูแผนตัวอย่างได้ในหน้าเที่ยวตรัง 2 วัน 1 คืน และภาพรวมที่เที่ยวทั้งจังหวัดอยู่ในหน้าที่เที่ยวตรัง
เกาะลิบงอยู่ในตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง และเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในทะเลตรัง ขึ้นเรือยนต์ที่ท่าเทียบเรือหาดยาว ใช้เวลาประมาณ 30 นาที จุดชมพะยูนคือหอชมพะยูนที่ปลายสะพานหลีกภัย และนกอพยพมาที่เกาะช่วงธันวาคมถึงมีนาคม
พักบนเกาะอย่างน้อยหนึ่งคืน เพื่อมีเวลาให้ธรรมชาติ
การชมพะยูนและการดูนกขึ้นกับธรรมชาติในแต่ละวัน การพักบนเกาะช่วยให้มีเวลาเพียงพอ ส่วนแผนสองวันที่รวมทะเลและเมืองตรังมีตัวอย่างให้เลือก